Satranç kuralları

Satranç iki kişiyle, 64 kareli bir tahtada oynanır. Her oyuncunun 16 taşı vardır: 1 şah, 1 vezir, 2 kale, 2 fil, 2 at ve 8 piyon. Amaç rakibin şahını mat etmektir.

Tahta ve başlangıç

Tahta, oyuncuların sağ alt köşesinde beyaz kare olacak şekilde konur. Vezir kendi rengindeki kareye yerleşir: beyaz vezir d1'de (beyaz kare), siyah vezir d8'de (siyah kare). Oyuna her zaman beyaz başlar.

8

7

6

5

4

3

2

1a

b

c

d

e

f

g

h

Taşlar nasıl hareket eder?

• Şah: Her yöne bir kare. Tehdit altındaki bir kareye gidemez.
• Vezir: Yatay, dikey ve çapraz istediği kadar kare.
• Kale: Yatay ve dikey istediği kadar kare.
• Fil: Çapraz istediği kadar kare. Her fil hep aynı renk karelerde kalır.
• At: "L" biçiminde: iki kare bir yöne, bir kare yana. Diğer taşların üzerinden atlayabilen tek taştır.
• Piyon: Bir kare ileri gider; ilk hamlesinde iki kare gidebilir. Çapraz ileri alır. Geri gidemez.

Taşlar (at hariç) başka taşların üzerinden geçemez. Rakip taşın bulunduğu kareye giden taş onu alır.

Şah ve mat

Şah saldırı altındaysa şah çekilmiştir. Şah çekilen oyuncu tehdidi hemen ortadan kaldırmalıdır: şahı kaçırarak, araya taş koyarak ya da saldıran taşı alarak. Hiçbiri mümkün değilse mat olur ve oyun biter.

Kendi şahını tehdit altına sokan hamle yapılamaz.

Rok

Rok, şah ile kalenin aynı hamlede oynandığı özel hamledir: şah kaleye doğru iki kare gider, kale şahın diğer yanına geçer.

8

7

6

5

4

3

2

1a

b

c

d

e

f

g

h

Rok atabilmek için:

1. Şah ve o kale daha önce hiç oynamamış olmalı.
2. Aralarında taş bulunmamalı.
3. Şah o anda şahta olmamalı.
4. Şahın geçtiği ve varacağı kare tehdit altında olmamalı.

Geçerken alma

Bir piyon başlangıç karesinden iki kare ilerleyip rakip piyonun hemen yanına gelirse, rakip piyon onu bir kare ilerlemiş gibi alabilir. Bu hak yalnızca hemen bir sonraki hamlede kullanılabilir.

8

7

6

5

4

3

2

1a

b

c

d

e

f

g

h

Terfi

Son sıraya ulaşan piyon aynı hamlede vezir, kale, fil ya da ata dönüşür. Tahtada aynı türden birden fazla taş olabilir; örneğin iki vezir.

8

7

6

5

4

3

2

1a

b

c

d

e

f

g

h

Beraberlik

Oyun şu durumlarda berabere biter:

• Pat: Sıra gelen oyuncunun şahı tehdit altında değil ama yapabileceği yasal hamle yok.
• Anlaşma: İki oyuncu beraberliği kabul eder.
• Üç kez tekrar: Aynı konum, aynı oyuncunun sırasıyla üç kez oluşur.
• 50 hamle kuralı: Son 50 hamlede (her iki taraf için) hiç piyon oynanmamış ve taş alınmamışsa.
• Yetersiz taş: Hiçbir tarafın mat edecek kadar taşı yok (örneğin şaha karşı şah ve fil).

8

7

6

5

4

3

2

1a

b

c

d

e

f

g

h

Süreli oyun

Online oyunlarda her oyuncunun bir saati vardır. Süresi biten oyuncu kaybeder; ancak rakibinin mat edecek kadar taşı yoksa oyun berabere biter. Bazı sürelerde her hamleden sonra saate ek saniye eklenir (örneğin 3+2: 3 dakika, hamle başına 2 saniye).

Sonraki adım

Kuralları öğrendin! Şimdi eğitim bölümündeki derslerle pratik yap ya da bilgisayara karşı ilk oyununu oyna. Bilmediğin bir kelime mi var? Satranç terimleri sözlüğüne bak.